A journey from Troscadh na Lobhar to Garraí Gamhain

Béal a Bhoithrín
Gleann Bán
Ard an Strutháin
An tSean Sráid

Mion Logaimneacha ar an mbóthar ó Troscadh na Lobhar go Garraí Gamhain.

Tá a lán ainmeacha nach bhfuil le fáil ar learscáil ar bith ach a maireann i gcuimhne na ndaoine. D’fhás mise suas ag éisteacht leo ach shocraigh mé táiféad a dhéanamh dóibh. These minor place names, recorded here following conversations with my Dad Mattie Lydon, are part of a living tradition passed down through local knowledge and memory.

 

Troscadh na Lobhar, known as Hughies 

This is where Hugh O’Connor lived. The story goes that the neighbours all joined together and built a house for them in a week when he got married. Tomas Clancy now owns it, but sometimes people still call it Hughies, and some call it Tomás’.  Seo áit ag deireadh an mbóthar áit a bhí Hughie O’ Conchubair in chónaí. An scéal atá ann na gur thóg na comharsana an teach i seachtain amháin nuair a phós sé.

Cloch Breac

This is a stone at the entrance to the bog known as Conroy’s Bog. Seo cloch ar  an mbealach isteach go dtí an Portach Nic Chonraoi.

Súil 

There is a srúthán here which runs down to a small lake, which is now almost closed in. Trout came up the stream to it from Lough Kip as Mattie Lydon caught trout in the bog nearby after a flood. Tá srúthán anseo agus Loch Beag atá beagnach dúnta isteach anois. Ritheann an strútháin síos go Lough Kip agus fuair Mattie Lydon breac sa phortach tar éis tuile.

Teach Charr 

This is a stone building where the O’Connors stored their horse cart when there was no road. Seo an áit a d’fhág muintir Uí Chonchúir an carr nuair nach raibh bóthar ag dul amach go dtí an teach.

Tulach 

This is a hill  / rounded elevated section of the road. Seo cnócán atá ar an mbóthar.

Turntable

A more recent addition. The road is quite narrow, so this is a wide space where large vehicles can turn. This is a fork in the road between the road to Hughies and to Seanadh nEadain. Seo focal níos nua aimsire – tá an bóthar cung agus níol mórán áiteanna a féidir le feithicil casadh thart. Seo gabhal dhá bhóthair – an bóthar go Hughies agus Seanadh nÉadain.

Srútháin / Ard an Srutháin

This is the hill just past the sruthán (stream) Seo an cnócán ar an mbóthar in aice leis an srútháin. 

Béal a Bhoithrín

This is the place where the road goes to Leitir Chloch. This in the townland of Knockranny. Seo an áit bhfuil an bóthar go dtí Leitir Cloch. Tá an gceantar seo i Baile Fearann Cnoc Raithní

Sean Stráid

This is where the two Lydon houses are – also called the ‘Old Street’ Seo an áit a raibh títhe muintir Uí Loideáin. The older of the two houses has one gable, and the second house has two gables – one built by a Carter man from Pillagh and the other by Sean O’ Coisealbha from An Spidéal. Tá balla binne amháin ar an teach is sine agus dhá bhalla binne ar an gceann eile. Thóg fear dárbh ainm Carter ceann amháin agus Seán O’ Coisealbha ó Spidéal an ceann eile. 

Teach Carrín Beag 

This is a spot built up with stones where the Keadys from Leitir Cloch parked their cart before the road was built. Seo an áit a d’fhágfadh muintir Uí Chéidigh ó Leitir Cloch an carr sula tógadh an bóthair.

Cloch an Teach Carr

This is a large stone beside the current Lydon house. There was stone built up around it with a thatch roof. They used to back the cart of turf into it. Seo cloch mór in aice le teach muintir Uí Loideáin. Bhí cloch tógtha suas thart air agus teach ceann tuí air.  Chúlaigh siad an carr móin isteach ann.

Teorann

This is where the stream runs that divides Sliabh an Aonaigh and Poile. Seo an struthán atá mar teorann idir Siabh an Aonaigh agus Poille.

Clais Gainneamh

This is a spot on the road where a hole was dug for sand. Seo áit a raibh clais gaineamh ar thaobh an bhóthar.

Gleann Bán

A part of the road where there is a seach geal. Seo áit a bhfuil sceal geal ar thaobh an bhóthair.

Bruach Dubh

This was a brink of black bog when the new road was cut out. Seo an ‘bruach dubh’ a bhí le feicéail nuair a ghearr siad amach an talamh le haghaidh an bóthar nua.

Droighneáil

This land was owned by the Droighneáin (Caulfield families) Ba le muintir Uí Dhroighnéain an talamh seo.

Tobar Phoille 

This is where the well is located. Seo an áit a bhfuil an tobar.

Ceann a’ Bhoreen (Ceann an Bhoithrín)

This is the fork in the road leading to Pillagh Village and Tamhachaí.  Seo an áit a bhfuil gabhal sa bhóthar.

Cnocán a Tóchar (Cnocán of the Causeway)

This is a rise in the road beside a stream.  Seo cnócán in aice le strútháin.

Gearrantacha Ann 

Gardens belonging to Ann Clancy (Nan Thomasín) Garrantacha Nan

Gurránn na mBlack /Ard a Bhóthar 

The rise in the road at Gurrane as you leave Pillagh and head towards Droma Bhótháin. Mattie wasn’t sure why it was called Gurrán na mBlack. Seo an áit a ardaíonn an bóthar agus ansin síos le fána go Drom a Bhótháin.

The Bog Road – Road out the Dromabhótháin Bogs 

Seo an bóthair amach go portaigh Drom a Bhótháin

Tom Bháin (White Shrubs/Bushes)

There is a mixture of whitethorn and blackthorn trees here. It was said to be haunted or that it was a pathway for the fairies. Tá sceachanna anseo – tá meascán de sceal geal agus draighin. Deirtear go raibh taibhsí ann nó cosán le haghaidh na síoga.

Cnocán an Fhíor Uisce -Below Grants House 

The hill of the spring water. The water flows down the road at Drom an Bhótháin.  Áit a bhfuil ard sa bhóthair agus ritheann an t-uisce síos an bóthar nuair atá baisteach trom. At the well at Bane’s there was a jar left for people to take a drink. Bíodh crúsca fághta ag Tobar Báin ionas go mbeadh daoine a bhí ag siúl in ann deoch a fháíl.

Jaunt

This short cut just below Drom a Bheg road down and came out past at Martin Bane’s House just below Sceach. Seo áit chun an t-aicearra a ghabháil síos ó bóthar Drom a Bheag a tháinig amach in aice le Teach Maírtín Bane in aice le Sceach.

Conroys Hill

The hill down towards the main road. Land owned by the Conroy Family. An cnócan síos go dtí an príomh bhóthair le talamh muintir Uí Chonraoi ar thaobh an bhóthair.

Bridgeen

The bridge crossing the river on to the original main road. An droichead ag transnú an abhainn ag dul amach go dtí an príomh bhóthair.

Dromcong 

The entrance to DrimCong Estate.  An geata isteach go dtí Eastáit Dromconga

Sceach

The rise in the road toward the village. This is where the roundabout for the bypass is now. The old road is a walking path now. Seo an áit a ardaíonn an bóthair ar an mbealach go dtí an sráid bhaile. An áit a bhfuil an timpeallán anois.

Bearna na gCorp

Bearna na gCorp was the place that people stopped when funerals were on the way to the church. Seo an áit a stop daoine nuair a bhí sócráid ar an mbealach go dtí an séipéal.

 An Garraí Gamhain or the ‘Pound Field’

Moycullen Village, /Sráid Bhaile Maigh Cuilinn as we know it, was known as Garraí Gamhain up until the 40’s/50’s. This was the Pound where animals were kept if money was owed to a landlord, or, in later years, if animals were found straying on the road. An Garraí Gamhain an t-ainm a bhí d’úsáid daoine don sráid bhaile go dtí na 1940’s/50’s. Seo a áit a choinnigh siad ainmhithe má bhí fiacha ag daoine le n-íoc leis an tiarna talún nó má bhíodh na h-ainmhite ar strae.

 

No Comments

Start the ball rolling by posting a comment on this page!

Add a comment about this page

Your email address will not be published. Required fields are marked *